Verbouwing en uitbreiding Westfries Museum opnieuw ter discussie

SOCIAAL HOORN/TEAM TONNAER

Aan: College van Burgemeester en Wethouders Hoorn

Betreft: verbouwing en uitbreiding Westfries Museum II

Hoorn, 13 oktober 2026

In onze brief van 15 juni jl. beschrijven wij de vele fouten die gemaakt zijn bij de verbouwing en uitbreiding van het Westfries Museum. Zoals de toename van de verbouwingskosten, de lastige verwerving van geld bij fondsen en particulieren, het twee jaar te vroeg sluiten van het museum en de verspilling daardoor van 1,5 miljoen euro, de verbouwing van Rode Steen 1 terwijl de pandeigenaar hiervan niet op de hoogte was, en zo waren er nog veel meer punten van kritiek. Verder pleitten wij voor een volledige verzelfstandiging van het Westfries Museum en de daarvoor noodzakelijke financiële ontvlechting tussen het museum en de gemeente Hoorn.

Na het versturen van deze brief heeft het drie dagen geduurd voordat de brief over het Westfries Museum werd ingeboekt. Onze fractie werd diverse keren gevraagd de brief aan te passen of terug te nemen. Blijkbaar komen de feiten zoals beschreven in de brief te hard aan. Er zijn de afgelopen jaren bestuurlijke wanprestaties geleverd, waardoor het museum en de gemeente reputatieschade hebben opgelopen. Het zou u sieren deze fouten onomwonden toe te geven. Door dat te doen, vergroot u de kans dat fondsen, bedrijven en particulieren een financiële bijdrage voor de restauratie en de uitbreiding van het Westfries Museum doneren.

Zolang het Westfries Museum onder financiële en bestuurlijke verantwoordelijkheid van de gemeente staat, blijft het doormodderen met het werven van financiële bijdragen. Zolang er sprake blijft van vervlechting, kan een donatie aan het museum tevens een bijdrage aan het gemeentelijke begrotingstekort zijn. Grote fondsen zullen dan geen donaties aan het Westfries Museum verstrekken. Alleen een zelfstandig museum kan een beroep doen op bijvoorbeeld de VriendenLoterij, BankGiro Loterij en de Nationale Postcode Loterij. En alleen een zelfstandig museum kan een raad van advies samenstellen met personen die ervaring en reputatie hebben in de museumwereld. Vooral voor het samenstellen van wisseltentoonstellingen en het in bruikleen verkrijgen van belangrijke kunstwerken, is een raad van advies met een goede reputatie een vereiste.

Tijdens de informatiebijeenkomst voor de gemeenteraad heeft het college van B&W onder meer verteld pas na de voltooiing van de restauratie en uitbreiding van het Westfries Museum te willen starten met de verzelfstandiging van het museum. Omdat een verzelfstandigingsprocedure vermoedelijk vier tot vijf jaar duurt, vinden wij uitstel van de verzelfstandiging van het Westfries Museum onacceptabel langzaam.

Wij vragen het college dringend binnen enkele maanden te starten met het ontvlechten van de financiën van museum en gemeente, zodat er inzicht komt in de werkelijke exploitatiekosten en er zo een helder beeld ontstaat over het museum voor een nog te vormen raad van toezicht en raad van bestuur. Na deze eerste stap zal het naar schatting nog drie tot vier jaar duren voordat de verzelfstandiging voltooid zal zijn. Onze fractie stelt verder voor om alvast een voorlopige raad van toezicht of iets vergelijkbaars samen te stellen, zodat de deskundige museumdirecteur kan sparren met een groep van museumspecialisten die in het stadhuis worden gemist.

Zeker na de sluiting van ruim vijf jaar is een spectaculaire heropening in combinatie met een aantal bijzondere wisseltentoonstellingen nodig om het museum als bovenregionaal museum in de schijnwerpers te zetten en deze positie te behouden. Met de vaste collectie zal het niet lukken om jaarlijks ongeveer 70.000 bezoekers te trekken, een aantal dat recht doet aan een verbouwing van 30 miljoen euro. De vaste collectie zal, zoals al jaren het geval is, weinig bezoekers trekken.

De bouw van een bouwkolos van 5,5 meter hoog voor wisseltentoonstellingen, gepland in de tuin van het Westfries Museum, is van de baan. Gelukkig wordt het burgerinitiatief van Marco Wohlken en Fred Veerman voor de bouw van een ondergrondse wisseltentoonstellingsruimte overgenomen. Nogmaals, een goede wisseltentoonstellingsruimte met bijzondere hedendaagse kunst is nodig om als museum te overleven en aansluiting te krijgen bij de middelgrote Nederlandse musea.

In onze brief van 15 juni 2026 constateerden wij een tekort van 4 miljoen euro, dat nog via fondsen en donaties gevonden dient te worden. Wij voorspelden toen dat het tekort op de verbouwing zal toenemen en dat de gemeenteraad, met de rug tegen de muur, het tekort moet aanvullen om te voorkomen dat de verbouwing en uitbreiding niet kunnen worden afgerond.

Over het verwerven van geld bij particulieren of bedrijven zijn we sceptisch, omdat door de verbouwing het museum imagoschade heeft opgelopen, het museum niet zelfstandig functioneert en er veel fouten in het verleden zijn gemaakt die niet worden toegegeven. Onze fractie houdt er nog steeds rekening mee dat de gemeenteraad, met de rug tegen de muur, een extra krediet van 4 miljoen euro beschikbaar moet stellen voor de verbouwing, uitbreiding en inrichting van het Westfries Museum. Met de bouw van een ondergrondse wisseltentoonstellingsruimte kunnen wij dit verlies accepteren.

Eerst zal gestart moeten worden met de financiële ontvlechting tussen museum en gemeente. De vorming van een tijdelijke, officieuze raad van toezicht bestaande uit museumdeskundigen, historici en kenners van hedendaagse kunst moedigen wij aan.

Vriendelijke groet, namens Sociaal Hoorn/Team Tonnaer,

Roger Tonnaer  
Gemeenteraadslid

Bijlage: genoemde brief van 15 juni 2026